Ustawa frankowa – nowe zasady ochrony kredytobiorców w sporach z bankami

7 sierpnia 2026 r, weszła w życie Ustawa frankowa. Jak zmienia sytuację frankowiczów? (niestety tylko frankowiczów a nie np. eurowiczów!)

Ustawa frankowa, tj. ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego, wprowadza istotne zmiany w sposobie prowadzenia sporów sądowych pomiędzy kredytobiorcami a bankami, ustanawiając nowe zasady ochrony konsumentów dochodzących swoich praw.

Dotychczas kredytobiorca, który wystąpił przeciwko bankowi z roszczeniem dotyczącym nieważności umowy kredytu frankowego lub abuzywności jej postanowień, musiał samodzielnie składać wniosek o zabezpieczenie roszczenia poprzez wstrzymanie obowiązku spłaty rat. Uzyskanie takiego zabezpieczenia zależało od decyzji sądu.

Nowe przepisy zmieniają tę sytuację. Po doręczeniu bankowi odpisu pozwu obowiązek spłaty kolejnych rat zostanie wstrzymany z mocy prawa! – Aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Kredytobiorca nie będzie więc musiał składać samodzielnie wniosku w tym zakresie.

Ochrona przed negatywnymi konsekwencjami procesowymi i finansowymi

Ustawodawca przewidział również dodatkowe gwarancje dla konsumentów korzystających z ustawowego wstrzymania spłaty. Brak spłaty rat objętych postanowienie sądu o zabezpieczeniu nie będzie traktowany jako niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy kredytowej.

Bank nie może już wypowiedzieć umowy kredytu z powodu nieuiszczania rat objętych ustawową ochroną ani składać wnioski o wpisanie kredytobiorcy do BIK.

Regulacja ta ma szczególne znaczenie praktyczne, ponieważ eliminuje ryzyko pogorszenia historii kredytowej konsumenta w okresie prowadzenia sporu z bankiem.

Przyspieszenie postępowań frankowych

Ustawa przewiduje także zmiany proceduralne mające usprawnić rozpoznawanie spraw frankowych. Sądy zyskały szerszą możliwość wydawania wyroków na posiedzeniach niejawnych, co pozwoli na rozstrzyganie spraw bez przeprowadzania rozpraw w przypadkach, gdy nie będzie to konieczne.

Zmianie ulegną również zasady rozpoznawania niektórych środków zaskarżenia – w określonych sytuacjach apelacje i zażalenia będą mogły być rozpoznawane przez jednego sędziego. Ustawodawca przewidział także możliwość przeprowadzania dowodów zdalnie, składania zeznań na piśmie oraz sporządzania uproszczonych uzasadnień orzeczeń.

Celem tych rozwiązań jest ograniczenie przewlekłości postępowań i przyspieszenie rozstrzygania sporów pomiędzy kredytobiorcami – konsumentami a bankami.

Zakres zastosowania ustawy – wyłącznie kredyty CHF

Należy podkreślić, że zakres ustawy został ograniczony wyłącznie do kredytów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego (CHF). Regulacja nie obejmuje kredytów powiązanych z innymi walutami, w szczególności euro (EUR).

Takie ograniczenie może budzić wątpliwości z punktu widzenia spójności systemowej ochrony konsumentów. Kredyty euro były bowiem często skonstruowane w sposób analogiczny (wręcz identyczny) do kredytów frankowych – również zawierały mechanizmy przeliczeniowe oparte na kursach walut ustalanych przez banki oraz postanowienia, których zgodność z przepisami prawa była kwestionowana w orzecznictwie sądowym.

Z perspektywy ochrony konsumenta trudno znaleźć uzasadnienie dla różnicowania sytuacji kredytobiorców wyłącznie ze względu na walutę kredytu. Problematyka wadliwych mechanizmów waloryzacyjnych nie jest bowiem charakterystyczna wyłącznie dla franka szwajcarskiego.

De lege ferenda zasadne byłoby rozszerzenie zakresu ustawy również na kredyty powiązane z innymi walutami obcymi, w szczególności euro. Kredytobiorcy posiadający takie zobowiązania znajdują się w podobnej sytuacji prawnej i ekonomicznej jak frankowicze, dlatego objęcie ich analogiczną ochroną stanowiłoby kompleksowe i konsekwentne rozwiązanie legislacyjne.

Przepisy obejmą także trwające postępowania

Ustawa znajdzie zastosowanie również do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, które nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone. Oznacza to, że osoby już prowadzące spór z bankiem będą mogły skorzystać z mechanizmu ustawowego wstrzymania spłaty rat.

Nowe przepisy przewidują również rozwiązania zachęcające strony do zakończenia niektórych postępowań, m.in. poprzez zwrot połowy opłaty od pozwu, apelacji lub skargi kasacyjnej w przypadku cofnięcia środka zaskarżenia w terminie 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Ustawa frankowa stanowi istotną zmianę w zakresie ochrony kredytobiorców i prowadzenia sporów z bankami. Wprowadzenie automatycznego wstrzymania spłaty rat oraz uproszczenie procedury sądowej powinno znacząco poprawić sytuację konsumentów.

Jednocześnie ograniczenie regulacji wyłącznie do kredytów CHF pozostawia otwartą kwestię objęcia podobną ochroną kredytobiorców posiadających zobowiązania walutowe w innych walutach (zwłaszcza w euro), których konstrukcja prawna opiera się na analogicznych mechanizmach.