Obowiązkowe PKD w umowach/statutach spółek

W ostatnich miesiącach spotkaliśmy się z przypadkiem, kiedy to bank zwrócił uwagę spółce kapitałowej, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, która nie została ujawniona w dokumentach korporacyjnych. Od dokonania zmiany w tych dokumentach, bank uzależnił zwarcie umowy z klientem.

Czy bank miał/ma rację?

W omawianym stanie faktycznym, rzeczywiście spółka prowadziła działalność, która nie została opisana w ww. dokumentach, ale żadna z prowadzonych rodzajów działalności nie jest działalnością regulowaną.

Czy spółka ma obowiązek aktualizacji przedmiotu działalności w umowie/statucie (a w konsekwencji w KRS)?

Zgodnie z treścią art. 21 KSH umowa albo statut spółki muszą zawierać postanowienia dotyczące przedmiotu działalności spółki (§ 1 pkt 3), który to przedmiot działalności spółki nie może być sprzeczny z prawem (§ 1 pkt 2). Z uwagi na wymóg określenia przedmiotu działalności spółki według klasyfikacji PKD (art. 40 pkt 1 KrRejSU) oraz kontroli sądu rejestrowego, praktyczna możliwość naruszenia art. 21 § 1 pkt 2 KSH istotnie ograniczona.

WNIOSEK 1:

Zgodnie więc z wymagani zawartymi w KSH, tylko brak wskazania jakiegokolwiek przedmiotu działalności spółki uzasadnia sankcję rozwiązania takiej spółki.

Art. 21 KSH implementuje do polskiego porządku prawnego wymagania przepisów art. 11 i 12 dyrektywy 2017/1132, które przewidują możliwość unieważnienia umowy spółki m.in. gdy „przedmiot działalności spółki jest niezgodny z prawem lub sprzeczny z porządkiem publicznym;.”

Kwestia przedmiotu działalności była uregulowania bardziej szczegółowo w Dyrektywie 2009/101/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r., którą zastąpiła obecnie obowiązująca Dyrektywa 2017/1132.  Artykuł 10 Dyrektywy 2009/101/WE stanowił że:  „1. Działania podjęte przez organy spółki są wiążące, nawet jeśli działania te nie wynikają z przedmiotu działalności spółki, chyba że wspomniane działania wykraczają poza kompetencje, jakie prawo przyznaje tym organom lub których przyznanie prawo im umożliwia.

Jednakże państwa członkowskie mogą przewidzieć, że spółka nie ponosi za nie odpowiedzialności, w przypadku gdy działania te wykraczają poza cele spółki, jeśli spółka udowodni, iż osoba trzecia wiedziała, że działania wykraczają poza cele spółki lub że osoba trzecia nie mogła tego nie wiedzieć, biorąc pod uwagę okoliczności; jawność statutu nie stanowi wystarczającego dowodu.”

WNIOSEK 2: 

Ani dyrektywa, ani art. 21 § 1 pkt 3 KSH nie określają niezbędnego minimum konkretyzacji przedmiotu działalności spółki. Prawo polskie nie reguluje też zasad odpowiedzialności, gdy działania spółki wykraczają poza jej cele.

Co na ten temat mówią inne przepisy:

• 18 ust. 1 KrRejSU dotyczy jedynie odpowiedzialności za zgłoszenie do KRS nieprawdziwych danych „jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jego wniosek”, a jak już wskazano wcześniej, obowiązku zgłoszenia do KRS każdego rodzaju prowadzonej rzeczywiście działalności w polskim prawie nie ma, w związku z czym, nieujawnienia wszystkich rodzajów działalności nie można uznać za zgłoszenie nieprawdziwych danych.
• 60¹ § 1 Kodeksu wykroczeń dotyczy wykonywania działalności gospodarczej bez wymaganego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru działalności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż nie będzie dotyczył omawianego stanu faktycznego.

W praktyce obrotu gospodarczego spotykamy się z następującymi możliwymi konsekwencjami prowadzenia działalności gospodarczej, która nie została wpisana do umowy/statutu spółki:

• problemy z uzyskaniem zezwoleń, koncesji w  działalnościach regulowanych,
• problemy z dotacjami, ulgami, przetargami – wymagania aktualizacji PKD przed drugą stronę takich procesów lub postępowań,
• hipotetyczna odpowiedzialność podatkowa i karnoskarbowa, które nie znajduje potwierdzenia w opisie stanu faktycznego orzecznictwa.

WNIOSEK 3:

O ile przypadek banku, o którym mowa na początku niniejszej informacji, można powiązać z zauważalnym ostatnio przewrażliwieniem banków związanym z AML, należy stwierdzić, iż wymaganie od spółek, aby wpisywały do umów/statutów każdy rodzaj wykonywanej działalności nie ma oparcia w treści obowiązujących przepisów. Więcej nawet, w obrocie gospodarczym, poza spółkami Skarbu Państwa, lista PKD w umowie/statucie spółki nie jest przedmiotem szczególnych analiz po rejestracji w KRS. Indywidualny stan faktyczny, w szczególności obejmujący wykonywanie działalności regulowanej, może oczywiście takie generalne konkluzje zmienić, co jednak nie dotyczyło przypadku naszego klienta.