Nowy projekt, stare podejście – czyli płaca wciąż nie taka wcale minimalna

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej jak zapowiadało, tak zrobiło. W ostatnim artykule „Płaca nie taka wcale minimalna”  (czytaj TUTAJ) wskazywałyśmy, że pierwszy projekt nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przewidywał zrównanie płacy minimalnej z wynagrodzeniem zasadniczym. Ministerstwo, po przeprowadzeniu konsultacji wycofało się ze swojego pomysłu, zastępując go planem stopniowego wyłączania poszczególnych składników wynagrodzenia z zakresu wynagrodzenia minimalnego, aż do osiągnięcia stanu, gdy płaca minimalna zbliży się do „czystego” wynagrodzenia zasadniczego. Co wyszło z zapowiedzi Ministerstwa?

Zmiany w definicji minimalnego wynagrodzenia

Pierwsza wersja projektu z dnia 22 sierpnia 2024 r., zakładała powiązanie minimalnego wynagrodzenia z tzw. wynagrodzeniem zasadniczym. Projektowany art. 15 przewidywał, że wysokość wynagrodzenia zasadniczego pracownika zatrudnionego na pełen etat nie może być niższa niż ustawowe minimum.

W najnowszej wersji projektu ustawy z 11 kwietnia 2025 r. kierunek ten został zmodyfikowany i zakłada stopniowe wyłączanie poszczególnych składników z zakresu minimalnego wynagrodzenia. Usunięto definicję wynagrodzenia zasadniczego (art. 2 pkt 25 poprzedniego projektu ustawy), a koncepcja zrównania płacy minimalnej z wynagrodzeniem zasadniczym została odsunięta (przynajmniej oficjalnie).

Nowy katalog wyłączeń

Zgodnie z art. 16 ust. 1 nowego projektu ustawy, wysokość wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 3, przy obliczaniu wynagrodzenia nie będą brane pod uwagę:

1. nagroda jubileuszowa,
2. odprawa emerytalna lub rentowa,
3. wynagrodzenie za nadgodziny,
4. dodatek za pracę w porze nocnej,
5. dodatek stażowy,
6. dodatek za szczególne warunki pracy,
7. dodatek funkcyjny,
8. inne dodatki,
9. premie i nagrody.

W porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym (ustawa z 10 października 2002 r. – t.j. Dz.U. 2024 poz. 1773), projekt przewiduje dodanie trzech nowych wyłączeń (pkt 7–9), co oznacza istotne ograniczenie składników uwzględnianych przy kalkulacji wynagrodzenia.

Diabeł tkwi w definicjach

Jak wskazałyśmy powyżej, nowy projekt ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę rozszerza katalog wyłączeń o trzy nowe składniki:  dodatek funkcyjny, inne dodatki oraz premie i nagrody.

W projekcie ustawy zdefiniowano je w następujący sposób:

– dodatek funkcyjny – dodatek do wynagrodzenia przysługujący pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku związanym z kierowaniem zespołem oraz pracownikowi koordynującemu wykonywanie określonych zadań, a także innemu pracownikowi, który jest uprawniony do dodatku funkcyjnego;

– inny dodatek – dodatek do wynagrodzenia inny niż dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej, dodatek za staż pracy, dodatek za szczególne warunki pracy, dodatek funkcyjny, przysługujący pracownikowi w szczególności za posiadanie dodatkowych umiejętności lub za wykonywanie dodatkowych czynności lub z tytułu okresowego zwiększenia zakresu obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań lub w celu zmotywowania do pracy albo ze względu na charakter pracy lub warunki wykonywania pracy, przysługujący pracownikowi na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Zmiana podejścia – ale nie celu

Choć Ministerstwo zrezygnowało z pierwotnego planu zrównania płacy minimalnej z wynagrodzeniem zasadniczym, kierunek zmian nadal prowadzi do takiego celu.

Z uwagi na poszerzenie katalogu wyłączeń, jak również bardzo szerokie definicje „dodatku funkcyjnego” oraz „innego dodatku”, Ministerstwo tak naprawdę pozostaje przy swoim pomyśle zrównania płacy minimalnej z wynagrodzeniem zasadniczym, jednak „sprzedaje” go w łagodniejszej formie.

Zgodnie bowiem z zapowiedziami, dochodzenie do sytuacji, gdy wynagrodzenie minimalne będzie praktycznie zrównane z wynagrodzeniem zasadniczym, jest procesem rozłożonym w czasie.

Zgodnie z projektem nowa ustawa ma wejść w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia, jednak przepisy przewidujące kolejne wyłączenia z art. 16 ust. 3 będą wchodzić w życie w późniejszych terminach:

–  z dniem 1 stycznia 2026 r. – z obliczania wynagrodzenia ma zostać wyłączony dodatek funkcyjny,

– z dniem 1 stycznia 2027 r. – z obliczania wynagrodzenia mają zostać wyłączone inne dodatki,

– z dniem 1 stycznia 2028 r. – z obliczania wynagrodzenia mają zostać wyłączone premie i nagrody.

Podsumowanie

Obserwujemy proces redefinicji minimalnego wynagrodzenia w Polsce – nie jako radykalną zmianę z dnia na dzień, ale jako etapowy proces, który może ostatecznie doprowadzić do bardzo wąskiego rozumienia płacy minimalnej. Prace nad ustawą są w toku (na rządowym etapie legislacyjnym), a dalsze zmiany mogą zostać wprowadzone w trakcie prac sejmowych. Warto zatem uważnie śledzić postęp legislacyjny i przygotowywać się na możliwe konsekwencje dla systemów wynagradzania w spółkach.

radca prawny Marta Strzecha-Bociąga

asystentka prawna Julia Michalczyk