Nowe uprawnienia Rzecznika Finansowego – projekt zmian służący ochronie klientów podmiotów rynku finansowego

Z początkiem bieżącego roku na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów opublikowano informację o pracach nad projektem Ustawy o zmianie ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (numer projektu: UD355). Projekt przedłożony przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych i opiniowania.

Nowe Uprawnienia Rzecznika Finansowego

Wśród istotnych zmian zaproponowanych w projekcie, na szczególną uwagę zasługuje rozszerzenie zakresu art. 17 Ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, o regulację umożliwiającą Rzecznikowi Finansowemu nieodpłatne publikowanie w mediach publicznych komunikatów, ostrzeżeń i innych informacji dotyczących zachowań lub zjawisk mogących stanowić istotne zagrożenie dla klientów podmiotów rynku finansowego.

Publikowane informacje będą mogły dotyczyć zjawisk występujących na rynku finansowym, które zagrażają interesom klientów, w szczególności:

• oszustw na rynku finansowym, w tym zwłaszcza z wykorzystaniem nowoczesnych technologii;
• nieuczciwych praktyk sprzedażowych;
• misselingu produktów finansowych;
• nowych produktów finansowych, mogących stwarzać istotne ryzyka dla ich potencjalnych nabywców.

Powyższa zmiana jest na tyle istotna, że Rzecznik Finansowy zyskuje możliwość szybszego i szerszego docierania z ostrzeżeniami do opinii publicznej, co w dobie mającego miejsce postępu technologicznego oraz rozszerzania się katalogu oferowanych usług finansowych ma na celu zapewnienie skutecznego poziomu ochrony klientów rynku finansowego.

Uzasadnienie proponowanych zmian

Jak wskazuje uzasadnienie projektu, publiczna radiofonia i telewizja, jako media o szerokim zasięgu, umożliwiają szybkie dotarcie do obywateli z komunikatami ostrzegawczymi, co może przyczynić się do skuteczniejszego zapobiegania szkodom finansowym. Jest to szczególnie istotne, zwłaszcza w odniesieniu do osób starszych, dla których wskazane media stanowią podstawowe źródło dostępu do wiedzy i informacji. Jednocześnie takie rozwiązanie ma zapewnić równość w dostępie do informacji, budując zaufanie obywateli do instytucji chroniącej ich prawa oraz wzmacniając tym samym skuteczność działań podejmowanych przez Rzecznika Finansowego.

Warto dodać, że proponowane rozwiązanie jest analogiczne do uprawnień przysługujących Komisji Nadzoru Finansowego (na podstawie Ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym) oraz do uprawnień przysługujących Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (na podstawie Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).

Pozostałe propozycje zmian

Jednocześnie projekt omawianej nowelizacji zakłada rozszerzenie zakresu klientów i podmiotów rynku finansowego, doprecyzowanie regulacji w zakresie funkcjonowania Biura Rzecznika Finansowego, w tym m.in. przepisów dotyczących zakresu pomocy udzielanej przez Rzecznika Finansowego, a także zmiany w zakresie prowadzonych przy Rzeczniku Finansowym pozasądowych postępowań w sprawie rozwiązywania sporów między klientami podmiotów rynku finansowego, a podmiotami na tym rynku.

Podsumowanie

Projekt nowelizacji zakłada istotne wzmocnienie kompetencji Rzecznika Finansowego w zakresie informowania obywateli o zagrożeniach na rynku finansowym. Przyznanie mu prawa do nieodpłatnego publikowania ostrzeżeń i komunikatów w mediach publicznych może zwiększyć skuteczność działań prewencyjnych oraz umożliwić szybsze reagowanie na niebezpieczne zjawiska, takie jak oszustwa, czy nieuczciwe praktyki.

Proponowane rozwiązanie wpisuje się w szerszy model ochrony uczestników rynku finansowego, zbliżony do kompetencji przysługujących m. in. Komisji Nadzoru Finansowego oraz Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jeżeli projekt zostanie przyjęty, Rzecznik Finansowy uzyska realne narzędzie pozwalające nie tylko reagować na naruszenia, ale również skutecznie im zapobiegać poprzez szeroką, powszechnie dostępną informację.

Pozostają zatem pytania, czy sama możliwość publikowania ostrzeżeń wystarczy, aby realnie wpłynąć na zachowania uczestników rynku, czy klienci podmiotów rynku finansowego będą reagować na komunikaty odpowiednio szybko? A może kluczowe okaże się nie tylko ostrzeganie, ale także edukacja finansowa i budowanie długofalowej świadomości ryzyka?

Chociaż odpowiedzi na te pytania na ten moment nie są znane, to na obecnym etapie, poszerzenie kompetencji Rzecznika Finansowego w zakresie funkcji sygnalizacyjnych i ostrzegawczych, zwłaszcza w obliczu licznych zagrożeń związanych z nadużyciami finansowymi, należy ocenić pozytywnie.

Zgodnie z opublikowanymi informacjami, planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów przewidziano na II kwartał 2026 roku. Jeżeli proponowane zmiany wejdą w życie, będzie to oznaczało, że Rzecznik Finansowy zyska nowe narzędzie oddziaływania – nie tylko poprzez postępowanie polubowne i interwencyjne, ale również poprzez publiczną informację i prewencję.

Autorzy:

Radca prawny Jarosław Rudy

Aplikanta adwokacka Patrycja Sobań