Nowa ustawa o działalności kosmicznej – kompleksowe ramy prawne dla polskiego sektora kosmicznego

Dynamiczny rozwój sektora kosmicznego, rosnące znaczenie technologii satelitarnych oraz coraz większe zaangażowanie podmiotów prywatnych sprawiły, że przyjęcie kompleksowej regulacji krajowej stało się koniecznością. Ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. o działalności kosmicznej stanowi odpowiedź na te wyzwania, wprowadzając spójny system prawny regulujący wykonywanie działalności kosmicznej pod polską jurysdykcją. Nowe przepisy nie tylko porządkują kwestie administracyjne, ale również stanowią realizację założeń przewidzianych w Polskiej Strategii Kosmicznej oraz implementują zobowiązania wynikające z prawa międzynarodowego, wzmacniając rolę państwa jako podmiotu odpowiedzialnego za aktywność kosmiczną.

Zakres regulacji i definicja działalności kosmicznej

Ustawa określa zasady wykonywania działalności kosmicznej, obejmując w szczególności proces udzielania zezwoleń na wykonywanie działalności kosmicznej, mechanizmy kontroli wykonywania tej działalności oraz odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne. Założeniem ustawy jest, aby stanowiła ona „enabler”, tj. bezpieczne ramy prawne sprzyjające rozwojowi inwestycji w sektorze kosmicznym, które będą odzwierciedlały nie tylko obowiązki, ale także i prawa uczestników tego sektora. Rola państwa w tym sektorze powinna być rozumiana jako bycie opiekunem normatywnego zachowania w dziedzinie, która z jednej strony jest źródłem ultranowoczesnych rozwiązań, z drugiej zaś bywa postrzegana jako niosąca za sobą istotny potencjał ryzyka.

Na szczególną uwagę w ustawie zasługuje szerokie ujęcie definicji działalności kosmicznej. Obejmuje ona cały cykl życia misji obiektu kosmicznego – od wyniesienia (w tym jego próby), przez kontrolowanie i eksploatację, aż po usuwanie obiektu kosmicznego, w tym jego deorbitację. Takie podejście odpowiada współczesnym realiom technologicznym i regulacyjnym, gdzie odpowiedzialność nie kończy się na etapie startu, lecz obejmuje pełen okres funkcjonowania obiektu w przestrzeni kosmicznej.

Obowiązek uzyskania zezwolenia

Kluczowym elementem nowej regulacji jest wprowadzenie obowiązku uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności kosmicznej. Obowiązek dotyczy osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych posiadających zdolność prawną, czyli podmiotów, którym nadano uprawnienie do wykonywania działalności kosmicznej. Odmienny reżim przewidziano dla działalności realizowanej w strukturach obronnych przez jednostki podlegle Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowane, co wynika ze specyfiki bezpieczeństwa państwa i potrzeb operacyjnych.

Uzyskanie zezwolenia uzależnione jest od spełnienia trzech podstawowych kryteriów. Podmiot musi wykazać zdolność do prowadzenia działalności w sposób bezpieczny i zgodny z zasadami zrównoważonego wykorzystania przestrzeni kosmicznej, dysponować odpowiednimi kompetencjami kadrowymi oraz posiadać stabilne zaplecze finansowe pozwalające wykonywać działalność kosmiczną w sposób niezakłócony. W celu weryfikacji wniosku, przed udzieleniem zezwolenia, organ nadzorczy występuje z wnioskiem o opinię do Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw transportu oraz Szefa ABW. Konstrukcja ta wskazuje na wyraźne dążenie ustawodawcy do zapewnienia profesjonalizacji sektora i ograniczenia ryzyk związanych z działalnością kosmiczną.

Procedura administracyjna i rola organów państwa

Zezwolenia udziela Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej w drodze decyzji administracyjnej wydawanej na czas oznaczony nie krótszy niż okres między planowanymi datami rozpoczęcia i zakończenia wykonywania działalności kosmicznej. Prezes Agencji dysponuje szerokimi kompetencjami w toku postępowania. Może żądać uzupełnienia dokumentacji, domagać się dodatkowych wyjaśnień, a także wskazywać konieczność modyfikacji projektu. Co istotne, zezwolenie może obejmować zarówno pojedynczy etap misji, jak i ich kombinację, a także dotyczyć więcej niż jednego obiektu kosmicznego, co ma szczególne znaczenie dla projektów konstelacyjnych.

Decyzja o wydaniu zezwolenia powinna zostać podjęta w terminie do sześciu miesięcy od dnia złożenia kompletnej dokumentacji.

Regulacja przewiduje również możliwość nałożenia dodatkowych warunków wykonywania działalności. Instrument ten pozwala organowi dostosować zakres obowiązków operatora do specyfiki danego przedsięwzięcia, w szczególności w kontekście bezpieczeństwa publicznego, ochrony infrastruktury czy zobowiązań międzynarodowych.

Nadzór i obowiązki operatorów

Uzyskanie zezwolenia nie kończy relacji operatora z organem nadzorczym. Ustawa nakłada obowiązek informowania o wszelkich istotnych zmianach dotyczących działalności kosmicznej, w tym zmian parametrów misji czy charakterystyki obiektu. Mechanizm ten wzmacnia bieżący nadzór i umożliwia reagowanie na potencjalne zagrożenia. Prezes Polskiej Agencji Kosmicznej ma możliwość cofnięcia lub zawieszenia zezwolenia na wykonywanie działalności kosmicznej.

Regulacja przewiduje także szczególne procedury na wypadek zdarzeń nieprzewidzianych, w tym sytuacji mogących zagrażać bezpieczeństwu publicznemu lub środowisku. Ujęcie tych kwestii w ustawie należy ocenić pozytywnie, jako przejaw kompleksowego podejścia do zarządzania ryzykiem w sektorze kosmicznym.

Krajowy Rejestr Obiektów Kosmicznych

Jednym z filarów nowej regulacji jest utworzenie Krajowego Rejestru Obiektów Kosmicznych. Rejestr ten pełni funkcję ewidencyjną, ale jego znaczenie wykracza poza prostą rejestrację danych. Stanowi on narzędzie monitorowania działalności kosmicznej, realizacji zobowiązań międzynarodowych oraz zwiększania transparentności sektora.

Do rejestru wpisywane są obiekty kosmiczne w przypadkach, gdy Polska jest państwem wynoszącym lub gdy operatorem jest podmiot podlegający polskiej jurysdykcji. Obejmuje on zarówno działalność cywilną, jak i realizowaną w strukturach obronnych.

Wpis dokonywany jest na podstawie elektronicznego zgłoszenia operatora w terminie nie późniejszym niż siedem dni od zaistnienia określonych zdarzeń. Zakres danych obejmuje m.in. informacje identyfikujące obiekt, jego przeznaczenie, parametry orbitalne oraz dane operatora. Rejestr ma charakter jawny, co sprzyja przejrzystości i budowaniu zaufania do sektora.

Podsumowanie

Ustawa o działalności kosmicznej z 2026 r. stanowi istotny krok w kierunku budowy nowoczesnych ram prawnych dla sektora kosmicznego w Polsce. Wprowadza ona kompleksowy system regulacyjny, który równoważy potrzebę wspierania innowacji z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zobowiązań międzynarodowych.

Nowe przepisy, mimo dodatkowych wymogów, tworzą stabilne ramy prawne sprzyjające rozwojowi inwestycji i budowie konkurencyjnego polskiego sektora kosmicznego.