Europejskie postępowanie nakazowe – skuteczne narzędzie do odzyskiwania należności od zagranicznych kontrahentów

W praktyce wielu przedsiębiorców rezygnuje z dochodzenia należności od zagranicznych dłużników, zakładając, że będzie to wymagało prowadzenia procesu w obcym państwie, angażowania lokalnych pełnomocników, uzyskiwania apostille czy przeprowadzania skomplikowanej procedury uznawania wyroku za granicą. Tymczasem w wielu przypadkach możliwe jest znacznie prostsze rozwiązanie – europejskie postępowanie nakazowe uregulowane w Rozporządzeniu (WE) nr 1896/2006.

Procedura ta została stworzona właśnie po to, aby ułatwić dochodzenie bezspornych należności pieniężnych w sprawach transgranicznych na terenie Unii Europejskiej. Rozporządzenie obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich UE z wyjątkiem Danii.

Czym jest europejskie postępowanie nakazowe?

Europejski nakaz zapłaty może być szczególnie użyteczny dla przedsiębiorców prowadzących sprzedaż towarów lub usług za granicę, ale również dla osób fizycznych dochodzących wymagalnych roszczeń od podmiotów mających siedzibę lub miejsce zamieszkania w innym państwie UE.

Postępowanie zostało pomyślane jako uproszczony mechanizm odzyskiwania należności transgranicznych – bez konieczności prowadzenia pełnego procesu przed sądem państwa dłużnika.

Jakie wierzytelności można dochodzić?

W tym trybie można dochodzić roszczeń pieniężnych o oznaczonej wysokości, które są już wymagalne, czyli takich, których termin płatności upłynął. Najczęściej będą to niezapłacone faktury, należności wynikające z umów sprzedaży, świadczenia usług czy uznanych zobowiązań handlowych.

Postępowanie dotyczy spraw cywilnych i handlowych o charakterze transgranicznym, czyli takich, w których co najmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w innym państwie UE niż sąd rozpoznający sprawę.

Rozporządzenie wyłącza natomiast m.in. sprawy podatkowe, administracyjne, upadłościowe, dotyczące zabezpieczenia społecznego czy większość roszczeń deliktowych.

Jak wygląda procedura?

Jedną z największych zalet europejskiego postępowania nakazowego jest możliwość uzyskania tytułu wykonalnego bez konieczności prowadzenia pełnego postępowania dowodowego.

Powód składa pozew na jednolitym formularzu A, wskazując strony, wysokość roszczenia oraz jego podstawę. Jeżeli pozew spełnia wymogi formalne, sąd co do zasady wydaje europejski nakaz zapłaty w terminie około 30 dni.

Na potrzeby tej procedury opracowano standardowe formularze dostępne we wszystkich językach UE na europejskim portalu e-Justice. W wielu państwach możliwe jest również elektroniczne składanie pozwów.

Kiedy europejski nakaz zapłaty staje się wykonalny?

Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu w terminie 30 dni od doręczenia nakazu, europejski nakaz zapłaty automatycznie staje się wykonalny.

Co istotne, wykonalny europejski nakaz zapłaty wydany w jednym państwie członkowskim jest uznawany i wykonywany w pozostałych państwach UE bez potrzeby przeprowadzania odrębnego postępowania o uznanie orzeczenia lub stwierdzenie jego wykonalności.

W praktyce oznacza to możliwość skierowania sprawy bezpośrednio do organu egzekucyjnego w państwie dłużnika – bez konieczności ponownego pozywania kontrahenta za granicą.

Co jest potrzebne do egzekucji za granicą?

Największą zaletą tej procedury jest uproszczenie transgranicznej egzekucji należności. W wielu przypadkach odpada konieczność uzyskiwania apostille, legalizacji dokumentów czy prowadzenia dodatkowego postępowania o uznanie wyroku za granicą.

Do wszczęcia egzekucji za granicą co do zasady potrzebne są:

• odpis europejskiego nakazu zapłaty,
• stwierdzenie jego wykonalności przez sąd,
• ewentualnie tłumaczenie dokumentów, jeżeli wymaga tego państwo wykonania.

Sama egzekucja prowadzona jest już zgodnie z przepisami krajowymi państwa, w którym znajdują się majątek lub rachunki bankowe dłużnika.

Dlaczego warto pamiętać o tej procedurze?

Europejskie postępowanie nakazowe nie rozwiąże każdego sporu gospodarczego, ale w przypadku bezspornych i wymagalnych należności może stanowić szybkie i bardzo efektywne narzędzie odzyskiwania pieniędzy od zagranicznych kontrahentów.

Dla wielu przedsiębiorców może być to realna alternatywa dla kosztownego i czasochłonnego procesu prowadzonego przed sądem państwa dłużnika.