Aktualności

Czym jest umowa konsumenckiej pożyczki lombardowej?

7 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa o konsumenckiej pożyczce lombardowej (dalej: „ustawa lombardowa”), która zrewolucjonizowała dotychczas dziki rynek lombardów. Działalność lombardowa może być prowadzona teraz jedynie w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, przy czym minimalny kapitał zakładowy lombardu prowadzonego w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością musi wynosić 50.000 zł (a nie 5.000 zł tak jak przy innych „zwykłych” spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością).

Ponadto każdy lombard ma obowiązek wpisania się do rejestru przedsiębiorców wykonujących działalność lombardową prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego (dalej: „Rejestr) oraz podlega nadzorowi Inspekcji Handlowej. Ustawa lombardowa szczegółowo reguluje również co powinna zawierać umowa konsumenckiej pożyczki lombardowej (dalej: „umowa lombardowa”), która różni się od umowy pożyczki uregulowanej w Kodeksie cywilnym. Jaka jest minimalna treść takiej Umowy lombardowej?

  1. Dane podstawowe 

Oczywiście umowa lombardowa, tak jak każda inna umowa, powinna zawierać podstawowe informacje takie jak:

  • oznaczenie stron (imię i nazwisko oraz adres zamieszkania konsumenta, dane lombardu ze wskazaniem firmy, siedziby i adresu, pod którym wykonywana jest działalność lombardowa),
  • data zawarcia umowy lombardowej,
  • numer rejestrowy, pod którym wpisany jest lombard w Rejestrze,
  • kwotę pożyczki udzielanej konsumentowi w ramach umowy lombardowej wraz ze sposobem jej ustalenia (jeżeli nie jest podana kwotowo),
  • termin i sposób wypłaty kwoty pożyczki (np. gotówką w lombardzie).
  1. Całkowity koszt umowy lombardowej

W celu określenia w sposób jasny i przejrzysty kosztów umowy lombardowej w ustawie lombardowej została wprowadzona definicja całkowitego kosztu konsumenckiej pożyczki lombardowej, zgodnie z którą są to wszelkie koszty, które konsument jest obowiązany ponieść w związku z umową konsumenckiej pożyczki lombardowej, obejmujące:

  1. odsetki,
  2. pozaodsetkowe koszty umowy konsumenckiej pożyczki lombardowej, w szczególności:
  • opłaty, prowizje, podatki i marże,
  • koszty usług dodatkowych, w szczególności koszty przechowania przedmiotu zabezpieczenia lombardowego lub ubezpieczeń.

Wobec tego lombard jest zobowiązany podać wszelkie możliwe koszty związane z zawarciem umowy lombardowej, wliczając w to również podatki, tak aby konsument nie mógł zostać „zaskoczony” żadnymi innymi dodatkowymi kosztami. Koszty te nie mogą zostać podane jedynie sumarycznie. Jeżeli w skład tych kosztów wchodzą różne mniejsze kwoty z różnych tytułów, należy wskazać wszystkie z osobna wraz ze wskazaniem wysokości.

Ponadto ustawodawca ustanowił limit, zgodnie z którym pozaodsetkowe koszty umowy lombardowej nie mogą być wyższe niż 45% kwoty pożyczki.

  1. Całkowita kwota do spłaty

Po wyliczeniu kwoty pożyczki oraz wszystkich kosztów jej udzielenia, umowa lombardowa powinna zawierać określenie całkowitej kwoty do spłaty, czyli w zasadzie sumę ww. składników – kapitału wypłaconego konsumentowi, odsetek oraz pozaodsetkowych kosztów. Umowa lombardowa powinna wskazywać w jaki sposób i w jakim terminie konsument powinien zwrócić całkowitą kwotę do spłaty, przy czym umowa ta nie może być zawarta na okres krótszy niż 7 dni. Konieczne jest również wskazanie jakie będą skutki uchybienia terminowi spłaty całkowitej kwoty do spłaty w umówionym terminie.

  1. Przedmiot zabezpieczenia lombardowego

Umowa lombardowa jest zabezpieczana poprzez możliwość zaspokojenia się z przedmiotu zabezpieczenia lombardowego. Przedmiotem zabezpieczenia lombardowego mogą być jedynie ruchomości szczegółowo określone w umowie lombardowej (np. rodzaj, marka, cechy szczególne i oznaczenia indywidualne, umożliwiające identyfikację przedmiotu zabezpieczenia lombardowego, o ile przedmiot je posiada). Ponadto konieczne jest wskazanie szacunkowej wartości przedmiotu zabezpieczenia lombardowego i sposobu ustalenia tej wartości (co stanowiło podstawę ustalenia szacunkowej wartości przedmiotu zabezpieczenia lombardowego).

Zabezpieczenie to może przybrać różną formę, jednak ustawa lombardowa sugeruje, aby polegało ono na ograniczeniu prawa do dysponowania przedmiotem zabezpieczenia lombardowego przez konsumenta, w szczególności przez:

  1. przeniesienie przez konsumenta własności przedmiotu zabezpieczenia lombardowego na lombard zawierający tę umowę,
  2. zobowiązanie konsumenta do przeniesienia własności przedmiotu zabezpieczenia lombardowego na lombard zawierający tę umowę,
  3. upoważnienie lombardu zawierającego tę umowę do sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia lombardowego,
  4. ustanowienie zastawu na rzecz lombardu zawierającego tę umowę.

Nie jest to jednak katalog zamknięty i strony mogą ustalić inny sposób zabezpieczenia lombardowego.

  1. Dodatkowe koszty Umowy lombardowej

Ustawa lombardowa zakazuje sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia lombardowego w okresie 30 dni po upływie terminu zapłaty całkowitej kwoty do spłaty. W tym czasie konsument ma możliwość zapłacenia całkowitej kwoty do spłaty, jednak musi liczyć się z dodatkowym kosztem. Lombard ma bowiem możliwość obciążenia konsumenta kwotą stanowiącą nie więcej niż 20% niezapłaconej części całkowitej kwoty do spłaty, pozostającej na dzień skorzystania z tego prawa. Umowa lombardowa powinna jednak wskazywać jaką wysokość osiągnie ten ewentualny dodatkowy koszt. Co istotne, nie wlicza się on do całkowitego kosztu umowy lombardowej, o którym mowa wyżej.

Jeżeli jednak konsument nie spłaci całkowitej kwoty do spłaty w ww. dodatkowym terminie, lombard może sprzedać przedmiot zabezpieczenia lombardowego. W przypadku gdy kwota pożyczki w umowie lombardowej jest wyższa niż 500 zł, sprzedaż musi się odbyć w formie aukcji elektronicznej. Jeżeli przedmiot zabezpieczenia lombardowego zostanie sprzedany za cenę wyższą niż całkowita kwota do spłaty, lombard przekazuje nadwyżkę konsumentowi. Może jednak wskazaną nadwyżkę pomniejszyć o nie więcej niż 20%. Kwota ta również nie jest wliczana do całkowitego kosztu umowy lombardowej, jednak musi zostać określona w tej umowie wraz ze sposobem zwrotu pozostałej nadwyżki.

  1. Możliwość spłaty przed terminem

Obowiązkowo w umowie lombardowej należy zawrzeć informację o możliwości spłaty całkowitej kwoty do spłaty przed terminem. W takiej sytuacji całkowity koszt umowy lombardowej ulega pomniejszeniu, zgodnie ze wzorem wskazanym w art. 12 ustawy lombardowej, a jeżeli konsument poniósł ten koszt przed spłatą, lombard musi mu zwrócić nienależną część.

  1. Pozasądowe rozstrzyganie sporów oraz reklamacje

Lombard musi w Umowie lombardowej zawrzeć informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, a także informację o stosowanej przez lombard procedurze i zasadach rozpatrywania reklamacji. Lombardy podlegają pod ustawę o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Podmiotem właściwym do rozpatrywania sporów pomiędzy klientami a lombardami właściwy jest zatem Rzecznik Finansowy, a procedurę tę reguluje wskazana ustawa.

Ustawa ta reguluje również wymogi postępowania reklamacyjnego, jakie powinny spełniać podmioty podlegające tej ustawie, czyli między innymi lombardy. W związku z tym lombard konstruujący umowę lombardową powinien pamiętać, że powinna być ona zgodna nie tylko z ustawą lombardową, ale również z ustawą o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej.

  1. Zdjęcie przedmiotu zabezpieczenia lombardowego

Ostatnim obowiązkowym elementem Umowy lombardowej jest załącznik, czyli zdjęcie przedmiotu zabezpieczenia lombardowego, które musi być dołączone do tej umowy.

 

Podsumowanie

Ustawa lombardowa całkowicie odmieni rynek lombardów. Z pewnością część lombardów, szczególnie tych małych, zrezygnuje z prowadzenia dalszej działalności, chociażby z powodu konieczności zawiązania spółki o minimalnym kapitale 50.000 zł.

Ustawa lombardowa znacznie utrudnia dotychczasową działalność lombardów i odmienia jej kształt. Zmiana ta jednak ma pozytywny wpływ na konsumentów. Ograniczy ona liczne nadużycia ze strony lombardów, które dotychczas za bezcen skupowały od niejednokrotnie zdesperowanych konsumentów ruchomości, by potem sprzedać je po cenie rynkowej, osiągając przy tym duży zysk.

Lombardy w dalszym ciągu pozostaną drogą opcją pożyczkową (koszty pożyczki mogą osiągnąć do 45% kwoty pożyczki, mimo krótkiego terminu spłaty), jednak będą cechować się większą pewnością i bezpieczeństwem, z uwagi na jasne wymogi i kontrolę ze strony Inspekcji Handlowej.

 

Autor

Maciej Marzec

Aplikant radcowski, Certyfikowany Doradca ASO

Maciej Marzec

Powiązane wpisy

Wszystkie