Czy istnieje spółka komandytowo-akcyjna w organizacji?

Spółka komandytowo-akcyjna stanowi szczególną konstrukcję prawa handlowego, łączącą elementy właściwe zarówno spółkom osobowym, jak i kapitałowym. Jej hybrydowy charakter rodzi istotne wątpliwości na etapie tworzenia spółki, w szczególności w zakresie ustalenia, czy przed wpisem do rejestru przedsiębiorców można mówić o istnieniu spółki komandytowo-akcyjnej w organizacji, analogicznie jak w przypadku spółek kapitałowych.

Proces założycielski spółki komandytowo-akcyjnej

Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 KSH, w sprawach nieuregulowanych przepisami o spółce komandytowo-akcyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki akcyjnej. Odesłanie to obejmuje również regulacje odnoszące się do procesu tworzenia spółki, w tym nakłada obowiązek wniesienia wkładów na pokrycie obejmowanych akcji w s.k.a. jeszcze przed wpisem do rejestru.

Proces założycielski spółki komandytowo-akcyjnej nie ogranicza się zatem wyłącznie do uchwalenia statutu, lecz obejmuje szereg czynności prawnych i faktycznych podejmowanych przed rejestracją. W procesie tym, rodzi się pytanie o status prawny podmiotu, do którego wkłady powinny być wnoszone oraz który dokonuje czynności związanych z organizacją spółki w okresie poprzedzającym jej wpis do rejestru.

Stanowisko doktryny w przedmiocie istnienia spółki komandytowo-akcyjnej w organizacji

W doktrynie prawa handlowego przeważa pogląd, zgodnie z którym spółka komandytowo-akcyjna w organizacji nie istnieje. Wskazuje się, że w świetle art. 134 § 1 KSH spółka komandytowo-akcyjna powstaje dopiero z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców, co wyklucza możliwość wyodrębnienia etapu jej funkcjonowania jako spółki w organizacji.

Podnosi się, że brak jest podstaw do odpowiedniego stosowania do spółki komandytowo-akcyjnej przepisów art. 11–13 KSH, zauważając także, że sam art. 11 KSH enumeratywnie wskazuje, że status „w organizacji” przysługuje spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, spółce akcyjnej i prostej spółce akcyjnej.

Konsekwencje przyjętego stanowiska

Przyjęcie, że spółka komandytowo-akcyjna w organizacji nie istnieje, prowadzi jednak do określonych trudności praktycznych. W szczególności powstaje problem wskazania podmiotu, do którego wnoszone są wkłady na pokrycie kapitału zakładowego, oraz określenia reżimu prawnego zarządzania tymi składnikami majątku przed rejestracją spółki.

Mimo tych wątpliwości w doktrynie akcentuje się, że trudności te nie uzasadniają wykreowania – w drodze wykładni – konstrukcji spółki komandytowo-akcyjnej w organizacji, skoro ustawodawca nie przewidział jej wprost w przepisach Kodeksu spółek handlowych.

Podsumowanie

Dominujące stanowisko doktryny zakłada zatem, że spółka komandytowo-akcyjna nie funkcjonuje w obrocie przed rejestracją jako spółka w organizacji, a jej byt prawny rozpoczyna się dopiero z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców. Rozwiązanie to pozostaje w zgodzie z literalnym brzmieniem przytoczonych wcześniej przepisów.

Jednocześnie wskazuje się, że brak jednoznacznej regulacji dotyczącej etapu przed rejestracją spółki komandytowo-akcyjnej powoduje istotne trudności praktyczne. Z tego względu pożądane byłoby doprecyzowanie przez ustawodawcę zasad funkcjonowania spółki komandytowo-akcyjnej na etapie jej tworzenia, w szczególności w zakresie skutków czynności podejmowanych przed rejestracją.

Autorzy:

Filip Sadowski, asystent prawny

Jarosław Rudy, radca prawny