Awaria w firmie w trakcie urlopu? Sprawdź w jaki sposób odwołać pracownika z wypoczynku zgodnie z prawem

Urlop to czas na złapanie oddechu i oderwanie się od codziennych obowiązków, a także prawo pracownika do niezakłóconego wypoczynku, zagwarantowane przez Kodeks pracy. Co jednak, jeśli w firmie pojawi się nagły kryzys właśnie wtedy, gdy pracownik korzysta z urlopu? Czy pracodawca może przerwać urlop i wezwać pracownika do pracy? Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby zrobić to zgodnie z prawem?

Kiedy odwołanie z urlopu jest możliwe?

Co do zasady pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu, a pracodawca nie ma swobody w jego anulowaniu. Artykuł 167 Kodeksu pracy przewiduje możliwość odwołania pracownika z urlopu, jednak jest to środek wyjątkowy, który można zastosować tylko wtedy, gdy:

• wystąpią nieprzewidziane okoliczności, których nie dało się przewidzieć w momencie rozpoczynania urlopu,
• obecność pracownika jest niezbędna dla zapewnienia toku pracy,
• brak obecności pracownika mógłby spowodować zakłócenie pracy.

Przykłady takich sytuacji to poważne awarie w zakładzie, kontrola z urzędu czy konieczność udziału pracownika w działaniach niecierpiących zwłoki.

Czy pracownik może odmówić powrotu do pracy?

Odwołanie z urlopu jest poleceniem służbowym, którego odmowa realizacji może zostać uznana za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. W skrajnych przypadkach może to stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Warto jednak pamiętać, że pracodawca powinien uwzględnić czas potrzebny pracownikowi na powrót i odpowiednio wcześniej poinformować go o konieczności stawienia się do pracy.

W jakiej formie można odwołać pracownika z urlopu?

Przepisy nie precyzują formy odwołania, jednak musi ono być skuteczne – pracownik musi mieć możliwość zapoznania się z jego treścią. Może to być kontakt telefoniczny, SMS, komunikator czy e-mail – ważne, by istniała pewność, że informacja dotarła do pracownika. Podobnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 8 marca 2017 r., podkreślając, że skuteczne odwołanie wymaga jednoznacznego oświadczenia woli pracodawcy w sposób umożliwiający pracownikowi zapoznanie się z jego treścią.

Uwaga: wysłanie informacji na prywatny e-mail pracownika, jeśli wcześniej nie był on wykorzystywany do kontaktów służbowych, może być uznane za nieskuteczne! Pracownik przebywający na urlopie nie ma obowiązku codziennego sprawdzania prywatnej skrzynki mailowej.

Co z niewykorzystaną częścią urlopu?

Przerwanie urlopu nie pozbawia pracownika prawa do niewykorzystanych dni. Pozostałą część urlopu powinien on wykorzystać w późniejszym, wspólnie ustalonym terminie. Jeśli urlop nie zostanie wykorzystany w danym roku kalendarzowym, staje się urlopem zaległym, który musi zostać wykorzystany do końca września następnego roku.

Kto ponosi koszty odwołania z urlopu?

Pracodawca, odwołując pracownika z urlopu, jest zobowiązany do pokrycia kosztów związanych z powrotem – obejmuje to wydatki, których pracownik i jego rodzina nie ponieśliby, gdyby nie doszło do odwołania, takie jak:

• dodatkowe koszty podróży powrotnej (bilety lotnicze, kolejowe),
• koszty niewykorzystanego pobytu w hotelu lub wykupionych wycieczek, jeśli nie podlegają zwrotowi,
• koszty powrotu członków rodziny, gdy konieczność powrotu pracownika uniemożliwia kontynuację wspólnego urlopu.

Pracownik powinien udokumentować poniesione koszty rachunkami lub innymi dowodami (np. biletami), a pracodawca powinien stworzyć jasne zasady zwrotu takich wydatków wprowadzając odpowiednie procedury lub klauzule w wewnętrznych regulaminach pracy lub w umowach o pracę. Jeśli po powrocie pracodawca nie zwróci poniesionych kosztów, pracownik ma prawo dochodzić swoich roszczeń przed sądem pracy.

Warto również pamiętać, że pracodawca nie odpowiada za pokrycie kosztów pośrednich związanych z urlopem, takich jak np. zakup sprzętu sportowego.

Podsumowanie

Odwołanie pracownika z urlopu to rozwiązanie wyjątkowe, stosowane jedynie w nagłych i nieprzewidzianych sytuacjach. Pracodawca ma prawo legalnie odwołać pracownika z urlopu, jednak warto zachować ostrożność, aby nie nadużywać tego uprawnienia. Nadużywanie prawa do odwołania może rodzić konsekwencje prawne. Pracodawca powinien zawsze dokładnie analizować sytuację i stosować to rozwiązanie tylko wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne.

 Marta Strzecha-Bociąga, radca prawny

 Julia Sośniak, asystenta prawna